De relatie tussen anale fissuren en de ziekte van Crohn

Anale fissuurklachten komen bij de ziekte van Crohn relatief vaak voor en kunnen een ander beloop hebben dan bij mensen zonder chronische darmontsteking. Pijn en wat bloedverlies rondom de ontlasting kan passen bij een fissuur, maar bij Crohn kunnen ook andere perianale problemen een vergelijkbaar klachtenpatroon geven.

Juist daarom is het onderscheid belangrijk: soms volstaat een planbare proctologische beoordeling, terwijl er in andere situaties reden is om dezelfde dag contact op te nemen voor snelle medische controle.

Wat is de ziekte van Crohn?

De ziekte van Crohn is een chronische ontstekingsziekte van het maag-darmkanaal. De ontsteking kan op verschillende plekken in de darm voorkomen en de activiteit kan wisselen, met rustige fases en opvlammingen.

Bij een deel van de mensen zijn ook de endeldarm en het gebied rond de anus betrokken. De behandeling en monitoring van Crohn ligt doorgaans bij de MDL-arts, die medicatie en controles afstemt op de ontstekingsactiviteit, klachten en eventuele eerdere complicaties.

Wat is de relatie tussen de ziekte van Crohn en anale fissuren?

Bij Crohn kunnen fissuurklachten makkelijker ontstaan en soms langer blijven bestaan. Dat heeft meestal meerdere oorzaken tegelijk: een kwetsbaarder slijmvlies door (actieve) ontsteking, wisselingen tussen diarree en obstipatie, en een reflexmatige verkramping van de sluitspier waardoor de doorbloeding afneemt. In studies worden perianale problemen, waaronder fissuren en fistels, bij ongeveer 17-34% van de mensen met Crohn beschreven.

In een rustige Crohn-fase lijken klachten vaak op het bekende patroon met scherpe pijn rond de ontlasting en napijn door spierspanning. Bij actieve ontsteking laag in de endeldarm kunnen klachten meer continu aanwezig zijn en kan ook slijm of bloed bij de ontlasting voorkomen. Diarree kan het anale gebied bovendien blijven irriteren, terwijl harde ontlasting juist opnieuw inscheuren kan uitlokken.

Afstemming met het eigen huisarts- en MDL-team blijft belangrijk. Het op eigen initiatief aanpassen van Crohn-medicatie kan risico’s geven en maakt het beeld soms lastiger te beoordelen.

Wat zijn de symptomen van fissuren bij de ziekte van Crohn?

Klachten die bij een fissuur passen, kunnen bij Crohn dezelfde kern hebben, maar zijn minder voorspelbaar door de onderliggende darmontsteking. Vaak gaat het om pijn tijdens en na de stoelgang en soms wat helderrood bloedverlies.

Bij Crohn is het extra relevant om te beoordelen of het beeld vooral past bij fissuurklachten, of dat er signalen zijn voor bijvoorbeeld een fistel, abces of actieve ontsteking in de endeldarm. Klachten die vaker bij fissuurklachten passen zijn pijn die vooral rond de ontlasting optreedt, een klein beetje helderrood bloed en een kramp- of klemgevoel, vaak op één duidelijke plek en zonder algeheel ziek gevoel. Signalen die vaker passen bij fistel/abces/proctitis zijn juist continue of kloppende pijn (niet alleen rond de ontlasting), pus of stinkend vocht, een bult met warmte of toenemende zwelling, meerdere plekjes/openingen, en koorts of snel zieker worden.

Bij alarmsignalen past dezelfde dag medische beoordeling. Denk aan koorts of in korte tijd zieker worden, toenemende zwelling of een harde warme bult, pus of nieuw aanhoudend vochtverlies, heftige continue pijn die niet aan de ontlasting gekoppeld is, of snel toenemende roodheid rondom de anus. Bij snelle verslechtering of een ernstig ziek beeld is spoedbeoordeling aangewezen.

Herstel kan onnodig vertragen als een fissuur wordt verward met een fistel of abces, of als persen en agressief schoonmaken de wond steeds opnieuw irriteert. Ook doorlopen met toenemende pijn, zwelling of vochtverlies vergroot het risico dat een complicatie pas laat wordt herkend.

Behandeling en volgende stap

De behandeling is meestal gericht op drie doelen: spierspanning en kramp verminderen, de doorbloeding van het gebied ondersteunen en de ontlasting zo soepel mogelijk houden. Wat passend is, hangt samen met de Crohn-activiteit en het klachtenpatroon.

Binnen het Chirurgisch Expertise Centrum kan een poliklinische botuline-injectie worden ingezet om de sluitspier tijdelijk te ontspannen. Daarbij worden doorgaans twee injecties gegeven, aan weerszijden van het kloofje. Het effect is vaak niet meteen dezelfde dag merkbaar, maar bouwt in de dagen erna geleidelijk op. Bij Crohn kan herstel minder voorspelbaar zijn en soms langer duren. Wie een beoordeling of behandeling van fissuurklachten wil laten plannen, kan de huisarts of MDL-arts vragen om een verwijzing naar het Chirurgisch Expertise Centrum.