Aambeien tijdens de zwangerschap: wat kunt u doen?

In ongeveer 85% van de gevallen krijgt een vrouw tijdens de zwangerschap last van aambeien. Anale pijn, jeuk of wat bloedverlies tijdens de zwangerschap of in de kraamperiode kan flink schrikken zijn. Helaas is het krijgen van aambeien tijdens de zwangerschap bijna niet te voorkomen. Gelukkig zijn er wel een aantal dingen die u kunt doen ter verlichting wanneer de symptomen wijzen op aambeien. De eerste stap naar verlichting is echter weten waardoor aambeien tijdens de zwangerschap (en tijdens de bevalling of in de kraamtijd) ontstaan.

Waardoor ontstaan aambeien tijdens de zwangerschap?

Tijdens de zwangerschap verandert de drukverdeling in het bekken. De groeiende baarmoeder drukt op bloedvaten, waardoor de afvoer van bloed uit het gebied rond de anus lastiger kan verlopen. Hormonale veranderingen spelen ook mee. Die kunnen de vaatwand beïnvloeden en daarnaast de darm trager maken.

Obstipatie en persen zijn vervolgens vaak de directe aanjagers. Als de ontlasting harder is, neemt de druk tijdens het toiletbezoek toe en kunnen klachten opspelen, met name later in de zwangerschap wanneer de druk in het bekken het grootst is.

Hoe komt het dat aambeien ontstaan na de bevalling?

Rond de bevalling komt er vaak veel persdruk op de bekkenbodem en het gebied rond de anus. Direct na de bevalling kan daardoor tijdelijk extra zwelling en gevoeligheid ontstaan. Dat kan in de eerste dagen heftig aanvoelen, zonder dat het meteen betekent dat er iets misgaat.

Daarna raakt de stoelgang geregeld ontregeld. Minder drinken, een veranderde routine, angst voor pijn bij de ontlasting of een vertraagde darmwerking door medicatie kan obstipatie in stand houden. Bij veel mensen nemen klachten binnen 1-2 weken geleidelijk af, zeker als de ontlasting zacht blijft en het persen beperkt wordt. Blijven klachten na de kraamperiode duidelijk aanwezig, keren ze steeds terug of beperken ze het dagelijks functioneren, dan past het om dit met verloskundige of huisarts te bespreken. Daarmee sluit preventie in de zwangerschap logisch aan op herstel daarna.

Hoe voorkomt u aambeien tijdens uw zwangerschap?

Voorkomen draait vooral om minder druk en een zachte, regelmatige ontlasting. Vezelrijke voeding, voldoende vocht en dagelijks bewegen ondersteunen de stoelgang. Toiletgewoonten maken vaak het verschil. Ga bij aandrang, pers niet door en voorkom lang blijven zitten op het toilet. Een houding met de knieën iets hoger kan helpen om de ontlasting makkelijker te laten komen.

Klachten verergeren geregeld door een paar terugkerende valkuilen: bloedverlies wegwuiven als “hoort erbij”, obstipatie niet actief aanpakken, of klachten uit schaamte blijven uitstellen waardoor irritatie en pijn toenemen. Juist vroeg bijsturen met rustige gewoonten geeft vaak de meeste ruimte. Als er toch klachten ontstaan, is het helpend om te weten wat in deze periode meestal wel en niet verstandig is.

Wat kunt u veilig doen bij klachten?

Bij milde klachten helpt het vaak om de lokale prikkeling te verminderen. Denk aan na de ontlasting spoelen met lauw water in plaats van veel vegen, kort koelen bij zwelling, of juist warmte als dat ontspant. Zo verbetert het comfort zonder de huid extra te belasten.

Bij de onderstaande middelen is extra terughoudendheid verstandig tijdens zwangerschap en borstvoeding. De meest gebruikte categorieën zijn grofweg:

• Verzachtende of beschermende crèmes die de huid als barrière ondersteunen.
• Lokaal verdovende middelen, bij voorkeur kortdurend en in overleg, omdat langdurig gebruik kan irriteren of klachten kan verhullen.
• Pijnstilling die past bij de fase van de zwangerschap, afgestemd met verloskundige of huisarts.
• Middelen die de ontlasting zachter maken, omdat minder persen vaak het meeste verschil geeft.

Het gebruik van neusspray

Een veelbesproken huis-tuin-en-keukenmiddel is een neusspray die xylometazoline bevat. Sommige mensen denken dat neusspray helpt omdat xylometazoline bloedvaten vernauwt en zwelling tijdelijk kan verminderen. Bij aambeien werkt dit hooguit kort en pakt het de oorzaak niet aan. Bovendien is neusspray bedoeld voor het neusslijmvlies en niet voor de gevoelige huid rond de anus. Het kan irritatie geven, via de dunne en goed doorbloede huid worden opgenomen (met mogelijke bijwerkingen zoals een verhoogde bloeddruk) en bij borstvoeding mogelijk invloed hebben op de bloedcirculatie en de melkproductie.

Het gebruik van neusspray is daarmee geen veilige of effectieve oplossing. Er zijn betere behandelingen beschikbaar voor pas vrouwen met deze klachten.

Een logische volgende stap bij twijfel of aanhoudende klachten

Aambeien rond zwangerschap en bevalling hangen vaak samen met extra druk in het bekken, obstipatie en persen. Met rustige toiletgewoonten en passende zelfzorg nemen klachten geregeld af. Bloedverlies of pijn negeren is niet nodig. Tijdig overleggen helpt om onzekerheid weg te nemen en om te beoordelen of er meer nodig is.

Heeft u langdurig last van aambeien? Dan kunt u, als dit medisch passend is, ervoor kiezen om de aambeien te laten behandelen. Bij het Chirurgisch Expertise Centrum behandelen we aambeien onder andere met een injectiebehandeling. Dit is doorgaans een kortdurende ingreep. Wilt u meer weten of bespreken wat in uw situatie verstandig is? Neem dan contact op of bespreek met uw huisarts of een verwijzing passend is.